Duchowość klariańska

Chiara Favarone d’Offreduccio przejęta nauką Franciszka z Asyżu złożyła w 1211 lub 1212 roku na jego ręce śluby zakonne i założyła nową wspólnotę zakonną przy kościele św. Damiana. W 1253 roku władze kościelne zatwierdziły napisaną przez Klarę regułę, opartą na układzie reguły franciszkańskiej. Główny rys tej reguły to ubóstwo i pokuta. Regułę św. Klary zachowują klaryski – żeński zakon kontemplacyjny (klauzurowy). Reguła św. Klary jest pierwszą w dziejach Kościoła katolickiego regułą zakonną spisaną przez kobietę.

Testament Klary przynosi krótki zarys jej życia. Opowiada o jej nawróceniu, o założeniu zakonu, o tych sprawach, o które walczyła żarliwie przez całe życie: o świętym ubóstwie i o oparciu jej zakonu o pierwszy zakon franciszkański. Ze wzruszeniem mówi Klara o św. Franciszku, którego stale nazywa założycielem zakonu, a siebie tylko jego "roślinką". Pod koniec Testamentu kieruje pełne serdecznej miłości słowa do swych następczyń, przyszłych opatek, i do wszystkich sióstr, prosząc, by pozostały zawsze wierne swemu wzniosłemu powołaniu.

Pomimo, że co do autentyczności Błogosławieństwa można wysunąć podobne zarzuty co do Testamentu, jako że i tu brak pozytywnego potwierdzenia z zewnątrz, z innych źródeł, to jednak w tym wypadku za Błogosławieństwem przemawiają błogosławieństwa św. Klary zawarte w jej Listach do św. Agnieszki Praskiej i siostry Ermentrudy z Bruges. Z całą pewnością Klara zostawiła po sobie wiele więcej pism, aniżeli te, które dotarły do nas, zwłaszcza listów, a w nich zapewne teksty błogosławieństw. Tak więc posiadane Błogosławieństwo dobrze wyraża mentalność i postępowanie Klary, tak jak św. Franciszka dobrze wyrażają jego liczne błogosławieństwa.

Błogosławieństwo św. Klary było przedmiotem zainteresowania badaczy, a obecnie zajmuje stałe miejsce wśród pism Świętej. Wzruszająca jest ta miłość troskliwej Matki wyrażona w niewielu prostych słowach zawierających głębokie treści teologiczne.

Agnieszka urodziła się w Pradze w 1205 roku i tam też zmarła 2 marca 1282 roku. Była córką Ottokara I, króla Czech, i Konstancji Węgierskiej, krewnej św. Elżbiety. Wychowywała się w klasztorze cysterek w Trzebnicy, na Śląsku, a potem w klasztorze Doxan na terenie Czech. Odrzuciła propozycję małżeństwa, jako że poświęciła się Chrystusowi Panu. Aby obronić swoją odmowę zwróciła się o pomoc do papieża Grzegorza IX, który w tym celu wysłał do Pragi swego legata. Pozostawszy wolną, poświęciła się dziełom dobroczynnym. Ufundowała szpital dla ubogich oraz dwa klasztory, jeden dla Braci Mniejszych, drugi dla Ubogich Pań. Celem założenia tego ostatniego zwróciła się do św. Klary, która wysłała z Asyżu do Pragi pięć sióstr zakonnych. Sama Agnieszka przyjęła welon Klaryski w roku 1234, a nieco później została ksienią swego klasztoru.

Chcąc prowadzić życie zakonne w całkowitym ubóstwie, na wzór św. Klary w klasztorze św. Damiana pod Asyżem, zrzekła się swych dochodów na rzecz szpitala, jaki przedtem założyła, a utrzymanie własne i klasztoru zasadzała na jałmużnie i pracy. Wszakże trwało to krótko, ponieważ papież Grzegorz IX nie zatwierdził takiego sposobu życia, a w roku 1238 polecił jej stosować się do Reguły, którą on sam ułożył dla Ubogich Pań, jeszcze jako kardynał, stąd nazwa Constitutiones Hugolinianae, z roku 1218/1219.
Wyrazem przyjaźni istniejącej między Klarą i Agnieszką są zachowane cztery listy Klary; niestety żaden z listów św. Agnieszki do Klary nie zachował się.

Listy noszą bardziej osobisty charakter niż Reguła czy Testament, stanowiąc cenne źródło do poznania Klary. Przejawia się w nich osobowość Świętej, jej serdeczne ciepło, wielkie zatroskanie o jej dalekie siostry. Z Listów można wywnioskować o stylu modlitwy i kontemplacji Klary, o jej znakomitym wykształceniu.

List do siostry Ermentrudy z Bruges różni się w znacznym stopniu od listów do Agnieszki Praskiej. Nie ma w nim owego serdecznego ciepła, jakie ożywiało listy do św. Agnieszki. Ponadto jego autentyczność nie jest pewna, jako że znamy go tylko z Annales Minorum Łukasza Waddinga. Tenże Autor podaje życiorys Ermentrudy, której przypisuje rozszerzenie zakonu Ubogich Pań na Flandrię.

List do Ermentrudy nie wnosi nic nowego do tych wątków, które znamy skądinąd odnośnie do osoby św. Klary i jej duchowości, natomiast zgadza się z nimi co do treści. Obraca się wokół tych samych myśli, które znajdujemy chociażby w listach do św. Agnieszki i którymi Klara musiała żyć na co dzień.

Kalendarium życia św. Franciszka i św. Klary

Prowincja Św. Franciszka
Trzej Towarzysze
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II
Prowincja Michała Archanioła
Bernardyni
Opactwo w Wąchocku